Op locatie Visum Mundi Zaal
OP LOCATIE
Visum Mundi in Wageningen

Uniek 'screentheater' wordt onderdeel van het nieuwe Vrijheidskwartier

Een rondleiding door Martin Ruiter en Tom de Bont

'Bouwen aan iets dat Nederland nog niet kent'

In de voormalige Aula van de Wageningen Universiteit wordt op dit moment hard gewerkt aan de eerste van in totaal vijf nieuwe filmzalen. Het vernieuwde complex krijgt de bijzondere naam Visum Mundi. HFN kreeg al een rondleiding van bioscoopondernemer Martin Ruiter en theatermanager Tom de Bont. ‘Het wordt een boutique cinema waar we mensen echt een blik op de wereld willen laten werpen.’

'Dit pand geeft ons elke keer zoveel cadeautjes.' Theatermanager Tom de Bont heeft net een prachtig glas-in-loodwerk laten zien dat de geschiedenis van de Aula in Wageningen memoreert. Terloops heeft hij ook gewezen op een tafel die nu nog in de ruimte staat, maar binnenkort naar een museum verhuist. De tafel zou volgens de verhalen zijn gebruikt bij de ondertekening van de capitulatiedocumenten door de Duitsers in mei 1945. Het is aan alles duidelijk dat De Bont ontzettend blij is dat er op deze historische plek, binnen de muren van dit gemeentelijk monument met de letters AULA op de buitengevel, kan worden gebouwd 'aan iets dat Nederland nog niet kent'.

Historische grond
We ontmoeten De Bont in het pand gelegen aan de Generaal Foulkesweg in Wageningen, begin februari. Het is historische grond. De Aula ligt direct naast het beroemde Hotel de Wereld, het hotel waar in mei 1945 voor Nederland officieel een einde kwam aan de Tweede Wereldoorlog. Maar de Aula zelf is ook historisch. Want de Aula was de plaats waar de handtekeningen daadwerkelijk werden gezet. Bovendien werd het pand zelf in 1926 door oud-studenten aangeboden aan de Rijkslandbouwschool toen die 50 jaar bestond. In de jaren die volgden werd de Aula door het wetenschappelijke opleidingsinstituut dat we nu kennen als Wageningen University & Research (WUR) gebruikt voor plechtigheden en feestelijke activiteiten zoals promoties en recepties. Maar in 2022 verhuisden die activiteiten naar de campus buiten de stad. De Aula wachtte op een nieuwe bestemming.

Op locatie Visum Mundi Tom de Bont

Martin Ruiter / foto: Marjet van Veelen

'Er komen in deze regio nog 40.000 woningen bij. Dat zijn 100.000 extra inwoners.'

martin ruiter

Die krijgt het vanaf april 2024 als in het pand een nieuwe bioscoop komt, of zoals de initiatiefnemers het zelf willen noemen, een 'screentheater'. Tegen die tijd is de Aula omgedoopt tot Visum Mundi. Een theater waar bezoekers straks, volgens de letterlijke Latijnse vertaling van die naam, een blik op de wereld kunnen werpen.

Terwijl de bouwvakkers vrij nemen voor een lunch in de oude keuken van het gebouw, zijn wij in afwachting van Martin Ruiter. Ruiter is de man die zich sinds enige tijd eigenaar mag noemen van dit historische pand. Ruiter, zelf een oud-student van de Wageningen Universiteit, is in de bioscoopsector vooral bekend als de man achter het bekende Heerenstraat Theater in Wageningen. Dat theater kocht hij in 2004 samen met enkele partners, maar sinds 2022 is hij de enige eigenaar en exploitant. Tom de Bont is theatermanager van die bioscoop en wordt dat straks ook van het gloednieuwe Visum Mundi.

Zalen in de tuin
Omdat Martin Ruiter er toch nog niet is, kan De Bont ons ondertussen wel even laat zien waar de bar in deze unieke omgeving gaat komen, en waar we de toekomstige nieuwe zalen van het complex kunnen verwachten. Die boutique cinemazalen - nummer twee tot en met nummer vijf - komen in de ruimte waar we net het mooie glas in lood hebben gezien én in de tuin aan de achterzijde. 'Als de plannen doorgaan komen er hier drie zalen', schetst De Bont als we via de keuken naar buiten zijn gelopen om een gevoel te krijgen bij de omvang van het ambitieuze plan. De achtertuin ligt er verlaten bij, tussen het enigszins op een kerk lijkende Aula en een groot langwerpig gebouw dat tot 1982 dienstdeed als universiteitsbibliotheek. 'Daar komt waarschijnlijk woonruimte in', vertelt De Bont wijzend naar het grote, lange gebouw dat lokaal bekend stond als Achter de Aula.

- lees verder onder de advertentie -

Dat Visum Mundi geen plek op zichzelf wordt, maar onderdeel uitmaakt van een groter geheel, wordt door de wandeling buiten ook duidelijk. Tussen Hotel de Wereld en de Aula ligt nu nog een parkeerterrein. 'Dit maakt straks allemaal onderdeel uit van het Vrijheidskwartier', legt De Bont uit. 'Hotel de Wereld, Visum Mundi én het terrein ertussen. Hier komt een soort tuin waar wij ook allerlei activiteiten kunnen organiseren zoals exposities en filmvertoningen. Dit kwartier wordt het logische startpunt van het bezoek van mensen aan Wageningen. Wij noemen het 'de aanlandingsplaats'. Dat is geen bestaand woord, maar dat dekt wel de lading. Als je in Wageningen 'aanbelandt', dan start je bij Hotel de Wereld of bij Visum Mundi in het Vrijheidskwartier. Daar kun je veel leren over de omgeving en over de betekenis van vrijheid.'

Aandachtstrekker
We zijn ondertussen weer terug in de foyer, maar De Bont houdt ons bewust nog even bezig op de begane grond. Pas als Martin Ruiter is gearriveerd is het tijd om naar boven te gaan. Dat doen we via een van de twee stenen trappen die zich bevinden aan weerszijden van de geweldige stalen toegangsdeuren die gelukkig behouden blijven. Boven in een kleine foyer valt de grote glazen wand met de historische decoratie direct op, maar de echte aandachtstrekker bevindt zich achter de opgeslagen deuren: de grote zaal. Ruiter en De Bont gaan HFN voor naar de ruimte waar het hart van elke liefhebber van historisch erfgoed harder van gaat kloppen. Een immense ruimte met een schuin omhooglopend plafond dat tot in de nok is bekleed met tropisch hardhout. Een lange, maar niet té lange ruimte met aan weerszijden meerdere hoge ramen. Op de vloer liggen drie prachtige oude, ronde lampen die tijdelijk naar beneden zijn gehaald, maar straks naar het plafond worden getakeld. Op het podium - de plek waar hoogleraren ooit hun oratie uitspraken - zijn nu de voorbereidingen al getroffen om speakers te kunnen installeren en een reusachtig doek op te kunnen hangen. Wat nog ontbreekt is de opbouw van de tribune waar straks de 120 royale stoelen met lampjes op geplaatst gaan worden.

'Net als Pathé in Ede hebben wij met Visum Mundi in Wageningen echt een regiofunctie.'

martin Ruiter

'Je ziet dat we nog wel het een en ander te doen hebben', zegt Ruiter lachend terwijl De Bont ondertussen wordt afgeleid door schilders die met een achterwand bezig zijn. 'Ook om ervoor te zorgen dat de ruimte akoestisch echt aan de eisen van een goede filmzaal gaat voldoen,' vervolgt Ruiter, 'maar ik heb er alle vertrouwen in.'

Beeldmerk van Visum Mundi
Subtiel wordt er nog even gewezen op het ronde raam dat zich linksachter in de zaal bevindt. Het bestaat in totaal uit vijf kleine ruitjes met een vierkant glaasje in het midden. 'Er zijn in totaal drie van die unieke, ronde ramen in het hele gebouw te vinden. Een in deze zaal, een in de voorgevel én in de toren', vertelt Ruiter. 'En er komt er nog een bij', vult De Bont aan. 'In de projectieruimte maken we er ook een. De lichtbundel van de projector gaat straks door het vierkante middelpunt heen.' De vorm is zo uniek en kenmerkend voor het gebouw dat het begrijpelijk is dat dit het beeldmerk van Visum Mundi is geworden.

Volgens de huidige plannen moet de grote zaal van Visum Mundi half april al opengaan. De rest van de zalen krijgen nog twee à drie jaar respijt. Of de beoogde zalen in de achtertuin er komen hangt wel af van de medewerking van de gemeente. 'Momenteel staan de neuzen dezelfde kant op,' vertelt Ruiter 'maar er moet nog wel een beslissing worden genomen omtrent de parkeergelegenheid.’ Er is een plan voor de ontwikkeling van een nieuwe parkeergarage op loopafstand van Visum Mundi, langs de doorgaande N225. Als dat doorgaat, ziet Ruiter mogelijkheden om extra te investeren om de uitbreiding aan de achterzijde te realiseren. Ruiter: 'Er komen in deze regio nog 40.000 woningen bij. Dat zijn zeg maar 100.000 extra inwoners. Net als Pathé in Ede hebben wij met Visum Mundi in Wageningen echt een regiofunctie.'

'Dit kwartier wordt het  startpunt van het bezoek van mensen aan Wageningen.'

TOM DE BONT

Op locatie Visum Mundi Martin Ruiter

Tom de Bont / foto: Marjet van Veelen

Meer dan een bioscoop
Als die extra zalen er komen betekent dat op den duur de sluiting van het bekende Heerenstraat Theater. 'We hadden eigenlijk al een vergunning om daar een vierde zaal te bouwen op het dak,' vertelt Ruiter, 'maar we hadden een aantal dingen nog niet opgelost.' Hij legt uit: 'Het gebouw zat niet aan zijn grenzen wat betreft het aantal schermen, maar wel wat betreft de dingen die ik de derde schil van je productbeleving noem. Dat heeft te maken met zaken als comfort. De toiletcapaciteit in het Heerenstraat Theater is beperkt. Dat geldt ook voor de ruimte voor horecaopslag. In dezelfde tijd dat we ons afvroegen of er geen andere kansen waren behalve uitbreiding, kwam de Aula op de markt.'

Ruiter wil dat Visum Mundi meer wordt dan een bioscoop. Het programma wordt daar het levende bewijs van, met speciale vertoningen en extra activiteiten. Zoals de ontwikkeling van een jaarprogramma dat het thema vrijheid op verschillende manieren bij bezoekers van het Vrijheidskwartier in Wageningen onder de aandacht gaat brengen. Hij noemt ook CineScience als voorbeeld. Ruiter: 'Dat is een programma dat we nu al een aantal jaar hebben lopen samen met de universiteit. Docenten en professoren zoeken een film uit en geven er dan een inleiding bij. CineScience is standaard 100% uitverkocht. Dat kunnen we nu een groter podium gaan bieden.' En het reguliere filmaanbod? De Bont: 'Wij blijven ons focussen op de lijn van Oscar tot arthouse. Dat zal zo blijven.'
En dat kenmerkende inleidende praatje door een zaalwacht waar iedereen het altijd over heeft die ooit in Wageningen naar de film is geweest? De Bont: 'Als we daarmee zouden stoppen, zouden we pas echt gek zijn.’

Door Jeroen Huijsdens

Foto Artist impression Fare Inc.